Aktualności

W konkur­sie MINIATURA 2 grant w wysokości 16 170 zł otrzy­mał dr inż. Łukasz Paweł Sobolewski z Wydzi­ału Infor­matyki, Elek­trotech­niki i Automatyki UZ na wyjazd kon­fer­en­cyjny związany z real­iza­cją pro­jektu: „Zas­tosowanie opra­cow­anej pro­ce­dury prog­no­zowa­nia do prog­no­zowa­nia kra­jowych skal czasu UTC(k) real­i­zowanych w opar­ciu o masery wodor­owe”.
Jak wyjaś­nia autor pro­jektu: „Pod­stawą do wyz­nacza­nia czasu lokalnego w poszczegól­nych kra­jach jest czas ato­m­owy UTC prze­sunięty o całkow­itą liczbę godzin, odpowiada­jącą lokalnej stre­fie cza­sowej. Prak­ty­czna real­iza­cja jed­nos­tki czasu oparta jest na zegarach ato­m­owych. Takie ustal­e­nia zapewniły gwarancję jed­no­li­tości sys­temów odmierza­nia czasu. Lokalne skale czasu, zwane cza­sem UTC(k), są fizy­cznymi real­iza­c­jami UTC przez Kra­jowe Insty­tuty Metro­log­iczne NMI. Pol­ska Skala Czasu UTC(PL) jest lokalną real­iza­cją uni­w­er­sal­nego czasu koor­dynowanego (UTC) i real­i­zowana jest przez Główny Urząd Miar (GUM) w Warsza­wie. Stanowi ona pod­stawę do odt­warza­nia jed­nos­tek miar czasu i częs­totli­wości oraz wyz­nacza­nia czasu urzę­dowego w Polsce. Jed­nakże, aby zapewnić jak najlep­szą dokład­ność skali UTC(PL) ze skalą UTC wyma­gane jest prog­no­zowanie tejże skali. Doty­chcza­sowe metody posi­adały swoje wady, jak i zalety. Niestety nie umożli­wiały osiąg­nię­cia bardzo dobrej jakości prog­no­zowa­nia. Praca dok­torska doty­czyła zas­tosowa­nia sztucznych sieci neu­ronowych do prog­no­zowa­nia Pol­skiej Skali Czasu UTC(PL), która w tym okre­sie real­i­zowana była w opar­ciu o poje­dynczy, komer­cyjny cezowy zegar ato­m­owy. Otrzy­mane wyniki dla sieci neu­ronowej typu GMDH dały dużo lep­szą jakość prog­no­zowa­nia w sto­sunku do innych metod prog­no­zowa­nia. Wnioski wynika­jące z przeprowad­zonych badań były pod­stawą do opra­cow­a­nia algo­rytmu, który określa pro­ce­durę prog­no­zowa­nia wartości odchyleń dla wybranych kra­jowych skal czasu (UTC(k)) z zas­tosowaniem sieci neu­ronowej typu GMDH.
Obec­nie najlep­sze Kra­jowe Insty­tuty Metro­log­iczne NMI real­izują lokalne skale czasu UTC(k) w opar­ciu o masery wodor­owe dodatkowo nad­zorowane przez dane z pier­wot­nych wzor­ców czasu i częs­totli­wości (fontanny cezowe). Maser wodor­owy charak­teryzuje się odmi­en­nymi właś­ci­woś­ci­ami w sto­sunku do komer­cyjnych zegarów cezowych.
Celem badań będzie sprawdze­nie opra­cow­anej doty­chczas pro­ce­dury prog­no­zowa­nia wartości odchyleń w opar­ciu o sieci neu­ronowe typu GMDH lub jej mody­fikacja pod kątem wyko­rzys­ta­nia tej pro­ce­dury dla skal czasu UTC(k) real­i­zowanych w opar­ciu o masery wodor­owe.
Planowane dzi­ałanie naukowe ma stanowić wstęp do dal­szych badań. Sprawdze­nie możli­wości zas­tosowa­nia opra­cow­anej pro­ce­dury do prog­no­zowa­nia skali czasu UTC(k) real­i­zowanych w opar­ciu o maser wodor­owy nad­zorowany przez fontannę cezową przyniesie wymierny efekt pod­czas prowadzenia badań nad sterowaniem Pol­ską Skalą Czasu UTC(PL), która od 2018 roku jest real­i­zowana przez maser wodor­owy. W Obser­wa­to­rium Astro­ge­o­dy­nam­icznym (AOS) w Borowcu została zain­stalowana fontanna cezowa. Pomiędzy ośrod­kiem AOS w Borowcu, a GUM w Warsza­wie ist­nieje połącze­nie światłowodowe, dzięki któremu możliwe będzie nad­zorowanie zegara real­izu­jącego skalę UTC(PL) za pomocą fontanny cezowej zna­j­du­jącej się w tym ośrodku.”
Przyz­nane w konkur­sie środki dr inż. Ł. Sobolewski przez­naczy na udział w kon­fer­encji zaty­tułowanej: „The Joint Con­fer­ence of the IEEE Inter­na­tional Fre­quency Con­trol Sym­po­sium & Euro­pean Fre­quency and Time Forum”. Odbędzie się ona w dni­ach 1518 kwiet­nia 2019 w Orlando, Florida, USA. Dr inż. Ł. Sobolewski przy­go­towuje artykuł na tę kon­fer­encję i ma nadzieję, że zostanie on przyjęty przez jej organizatorów.

Grant w pro­gramie Miniatura 2 otrzy­mał również dr hab. inż. Remigiusz Wiśniewski, kierownik Zakładu Infor­matyki Stosowanej w Insty­tu­cie Inżynierii Elek­trycznej Wydzi­ału Infor­matyki, Elek­trotech­niki i Automatyki Uni­w­er­sytetu Zielonogórskiego na real­iza­cję pro­jektu „Mod­e­lowanie sys­temów cyber-​fizycznych z zas­tosowaniem inter­pre­towanej sieci Petriego — staż naukowy w UC Berke­ley”. Środki finan­sowe w wysokości 28 930 zł zostaną wyko­rzys­tane na real­iza­cję stażu naukowego w Uni­w­er­syte­cie Kali­forni­jskim w Berke­ley, który odbędzie się na przełomie marca i kwiet­nia 2019 roku.
W ramach przyz­nanego grantu autor pro­jektu planuje przeprowadze­nie badań pod­sta­wowych pod kątem możli­wości zas­tosowa­nia inter­pre­towanej sieci Petriego w mod­e­lowa­niu sys­temów cyber-​fizycznych (ang. Cyber-​Physical Sys­tems, CPS). Sieci Petriego umożli­wiają graficzną reprezen­tację sys­temu, a ich najwięk­szą zaletą jest uwzględ­nie­nie relacji współ­bieżności zachodzą­cych w danym sys­temie. Dodatkowo, ofer­ują sze­roką gamę metod anal­izy i dekom­pozy­cji, wspo­ma­ga­ją­cych mod­e­lowanie oraz wery­fikację pro­jek­towanego sys­temu.
Dr hab. inż. R. Wiśniewski planuje przeprowadze­nie badań zori­en­towanych na opra­cow­anie oraz zaadap­towanie ist­nieją­cych metod mod­e­lowa­nia, anal­izy oraz dekom­pozy­cji inter­pre­towanej sieci Petriego do pro­jek­towa­nia CPS. W tym celu odbędzie staż naukowy w Uni­w­er­syte­cie Kali­forni­jskim w Berke­ley (ang. Uni­ver­sity of Cal­i­for­nia, Berke­ley), u wybit­nego spec­jal­isty z zakresu sys­temów cyber-​fizycznych, prof. Edwarda A. Lee. Planowany staż poz­woli zwery­fikować rzeczy­wistą przy­dat­ność stosowa­nia inter­pre­towanych sieci Petriego w mod­e­lowa­niu CPS.